Ik had zoveel gezien in Kamp Vught, dat het teveel was voor één blogpost. In deze blogpost wil ik het hebben over het ellendige leven in het kamp tot het einde. Het einde heeft veel betekenissen, maar in dit geval wil ik het hebben over de fusilladeplaats.

De eerste barakken in  Kamp Vught werden gebouwd door de eerste gevangenen. De barakken werden opgebouwd van hout. De werkomstandigheden waren slecht: mishandelingen en te weinig eten. Dit zorgde ervoor dat er veel van de eerste gevangenen stierven.

Later werden er barakken gebouwd van steen. Niet dat die barakken veel beter waren, maar ze bleven wat langer staan.

Gevangenen kwamen per spoorlijn aan in Kamp Vught. Daarna moesten ze door de poort van Vught, daarachter stond een gebouw. Hier vond de registratie plaats. Je kreeg een gestreept pak en een nummer. Je naam was je kwijt. Je identiteit bestond uit een nummer. Daarna kreeg je nog een kleur, bijvoorbeeld een rode driehoek als je een politiek gevangene was. Je moest dit teken zelf op je jas naaien.

Een barak was geschikt voor 500 mensen. De barakken werden in tweeën gesplitst, dus in een helft van het barak zaten 250 mensen. Het jodenkamp had ongeveer 10 barakken daar zaten ongeveer 5000-7000 joden opgesloten. De gids gaf hier een toepasselijke toelichting bij:

Vanaf begin af aan had Kamp Vught weinig eten, de hygiëne was slecht, niets was eigenlijk rooskleurig. Een ding kon verlichting brengen: een baantje bij het bedrijf Philips. Het Philips Kommando begon in februari 1943 in Kamp Vught. De directeur van Philips heeft na lang aarzelen toch toegestemd, maar wel met voorwaarden. Tot zijn verbazing accepteerde de SS’ers zijn voorwaarden.  3100 Gevangenen hebben korte of langere tijd bij Philips gewerkt. Onder die 3100 waren ook 600 joden. Zij werden op deze manier vrijgesteld van deportatie. Werken bij Philips was een hemel. Ze mochten zitten tijdens het werk, het was er warmer dan in hun eigen barak en ze kregen meer eten.
Het verschil tussen mensen die werkten bij Philips en mensen die daar niet werkten was dus erg groot.

In Kamp Vught staan replica’s van barakken, de echte barakken moesten vanaf november 1991 plaats maken voor nieuwbouw.

Een originele barak staat er nog, maar dat was geen gevangenenbarak.
Ik heb een fotoreportage gemaakt van de barakken:

Ik kon mij wel voorstellen dat de gevangenen het koud hadden in een barak. De wind ging er zo doorheen. Mijn vingers waren na vijf minuten al blauw en dat terwijl de herfst nog maar net was begonnen.

Dit heeft er ook voor gezorgd dat veel mensen overleden. Het is gruwelijk om te zeggen, maar de lijken stapelde zich op. De SS’ers wisten op een gegeven moment niet meer waar ze de lijken moesten laten. De oplossing daarvoor kwam in april 1943: een mobiele verbrandingsoven uit Polen.

In de loop van april 1943 werd er een crematorium gebouwd. Hier werden meer ovens geplaatst. Ik kan jullie het wel met woorden vertellen, maar ik denk dat beeld meer indruk maakt:

Voordat de lichamen de oven in mochten, moest er eerst een sectie verricht worden. Dit waren officiële voorschriften en golden in elk SS-concentratiekamp. Van de sectie werd een rapport gemaakt ten behoeve van de administratie. Toen ik dit las, werd ik een beetje raar in mijn hoofd. Waarom een sectie?
De doodsoorzaak was toch bekend? Meestal was het door toedoen van de SS’ers. Aan de andere kant, was het wel handig voor na de oorlog. Zo konden wij opsporen hoe de persoon overleden was. Het was een beetje een dubbel gevoel.

In de laatste paar maanden van Kamp Vught heerste er onrust onder de SS’ers. De geallieerden kwamen in 1944, tegen de herfst, steeds dichterbij. De kampleiding besloot toen om zoveel mensen dood te schieten. Op 4 en 5 september werden 117 mensen gedood.  Vervolgens gingen duizenden mensen op transport naar concentratiekampen in Duitsland.
Het doodschieten gebeurde op de fusilladeplaats, die 15 minuten van het kamp aflag. In totaal zijn hier 329 verzetsmannen doodgeschoten. De meesten in augustus-september 1944.

Ik ben op de fiets naar de fusilladeplaats gegaan. De weg er naar toe was lang en dwars door het bos. Ik was blij dat ik met de fiets was, hierdoor ging ik sneller over deze nare weg heen. De fusilladeplaats was enorm. Eén lange weg rechtdoor. Aan het einde van de lange weg stond het monument met de 329 namen van de mannen erop,  die op deze plek gestorven zijn.

Sorry, voor het wiebelig beeld. Fietsen en filmen gaat bij mij niet zo goed samen. Ik kon nog net op tijd remmen.
Hier nog een stilststaand beeld van de fusilladeplek. Het deed mij pijn om zoveel namen te zien.

Achter mij stond een vrouw die fluisterde: ‘Als de bomen konden spreken…’
Er ging een rilling over mijn rug heen.

Die rilling werd sterker toen ik hoorde dat het monument beklad was. De dader is na al die jaren nog niet gevonden.

Hoe haal je het in je hoofd om het te bekladden? Deze mannen hebben al zoveel geleden, moeten ze nu nog lijden?